حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

120

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

ميانهء ايشان موروثى بوده ، و از أكابر بأصاغر « 1 » مىرسيد ، و آنج از آن حاصل مىشد بر يكديكر قسمت ميكردند ، و از صرّافان شهر ، هيچكس با ايشان درين شغل و حاصل شريك نبود ، و هر فرزند كه ازيشان « 2 » در وجود مىآمد ، او را از نصيب ولادة « 3 » ، نصيبى نبوده « 4 » است از منافع دار الضّرب . و اين رسم « 5 » در ميان ايشان ، جارى و مستعمل بوده و هست » . و بعضى از مشآئخ خبر كردند مرا ، و روايت كردند از محمّد بن أحمد صّيرفى ، معروف به دلّال ، كه : « او در وقت صرّافى بقم ، دينارى ديد كه بقم زده بودند به نام معتزّ « 6 » » . و حال آنك دار الضّرب بقم نبوده است ، الّا در وقت أمير كردانيدن ركن الدّوله ، أبى علىّ حسن بن بويه الدّيلمى « 7 » را ، و در أيّام عامل شدن أبو القاسم علىّ بن محمّد بن

--> ( 1 ) . « أكابر » جمع منتهى الجموع كبير يا بزرگ ، و « أصاغر » جمع منتهى الجموع صغير يا كوچك است ، و مقصود اين است كه اين حرفه از پدران به فرزندان ارث داده مىشد . ( 2 ) . ظاهرا يعنى از فرزندان ضرابان . ( 3 ) . در اصل « ولادة » با تاء قصيره ، و در « انوار المشعشعين : ج 1 ، ص 141 » اين كلمه « ولايت » ضبط شده است . ( 4 ) . در نسخهء اصل و ديگر نسخه‌ها ضبط اين كلمه ( نبوده ) ، و احتمالا ضبط صحيح آن بايد ( ببوده ) باشد ، تا معناى اين جمله درست و گويا باشد . ( 5 ) . مقصود اختصاص‌داشتن ضرب سكّه در دار الضرب به يك خاندان اصفهانى است . ( 6 ) . المعتز باللّه عباسى ، محمد ابن متوكل ابن المعتصم ابن الرشيد ، يازدهمين خليفه عباسى ، در سال 232 هجرى متولد و در سال 252 هجرى پس از خلع المستعين باللّه عباسى به خلافت رسيد ، و در سال 255 هجرى از خلافت كناره گرفت ، و شش روز بعد به هلاكت رسيد . ( 7 ) . در اصل و ديگر نسخه‌ها : ( أبى على بن حسن بن بويه ) ضبط شده كه خطاست ، او أبو على ، الحسن بن بويه بن فناخسرو ملقّب به ( ركن الدوله ) است كه ولايت اصفهان و رى و همدان و تمامى عراق عجم را به عهده داشت ، او پدر عضد الدوله و برادر معزّ الدوله مىباشد ، و در سال 366 هجرى درگذشت .